|
Atrakcyjność środowiska przyrodniczego i wysokie
walory krajobrazowe Wielkopolski tworzą dobrą bazę
dla rozwoju turystyki i rekreacji. Przeważa
krajobraz nizinny, urozmaicony skupiskami jezior
położonych wśród lasów i wzgórz morenowych. Pod
względem długości sezonu letniego dla uprawiania
sportów wodnych i kąpieli oraz ilości dni
słonecznych Wielkopolska może konkurować z jeziorami
Brandenburgii.
OBSZARY CHRONIONE
Obszary prawnie chronione stanowią blisko 1/3
ogólnej powierzchni regionu. Składają się na to 2
parki narodowe oraz bardzo liczne rezerwaty
przyrody, parki krajobrazowe i pomniki przyrody.
Zwarte kompleksy leśne, występujące głównie w
północnej i północno-zachodniej części województwa,
posiadają bogaty drzewostan, często o unikatowym
charakterze. Lasy obfitują w różnorodną zwierzynę
łowną, co sprzyja uprawianiu myślistwa. Duże obszary
litych borów sosnowych tworzą korzystne warunki
klimatyczno-zdrowotne dla leczenia chorób płuc i
układu oddechowego. Najwyższą wartością naukową,
przyrodniczą i kulturową cechują się parki narodowe,
w których ochronie podlega cała przyroda.
W województwie wielkopolskim istnieją 2 parki
narodowe: Wielkopolski Park Narodowy o powierzchni
7,6 tys. ha oraz fragment Drawieńskiego Parku
Narodowego o łącznej powierzchni 11,3 tys. ha, w tym
na terenie województwa około 380 ha.
Najbardziej wartościowe elementy przyrody na terenie
województwa wielkopolskiego zostały objęte ochroną
rezerwatową. W województwie znajdują się 94
rezerwaty o łącznej powierzchni około 5,4 tys. ha,
wśród których przeważają rezerwaty leśne (49
obiektów). W województwie wielkopolskim znajduje się
również 12 parków krajobrazowych o łącznej
powierzchni 174 tys. ha. Stanowią one obszary
chronione ze względu na wartości przyrodnicze,
historyczne i kulturowe. Do największych parków
krajobrazowych w regionie wielkopolskim należą:
Sierakowski Park Krajobrazowy o powierzchni 30 tys.
ha oraz Dolina Baryczy o powierzchni 87 tys. ha (w
województwie znajduje się jedynie fragment jej
górnego odcinka).
Do parków krajobrazowych o dużej liczbie jezior
wykorzystywanych dla celów rekreacyjnych należą:
- Pszczewski Park Krajobrazowy,
- Przemęcki Park Krajobrazowy,
- Powidzki Park Krajobrazowy,
- Puszcza Zielonka.
Parki Krajobrazowe związane z doliną Warty
reprezentują:
- Nadwarciański Park Krajobrazowy,
- Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy,
- Rogaliński Park Krajobrazowy.
Do najmniejszych parków krajobrazowych należą:
- Lednicki,
- Promno.
PARKI NARODOWE
Wielkopolski Park Narodowy położony jest na
Pojezierzu Poznańskim w odległości 9 – 24 km na
południe od Poznania. Jego powierzchnia wynosi 7,6
tys. ha. Większą część terenu parku pokrywają lasy.
Ocalałe fragmenty naturalnych lasów chronione są w
rezerwatach ścisłych. Przez teren parku prowadzi 9
szlaków turystycznych oraz 2 szlaki rowerowe. Trasa
rowerowa z Poznania do Puszczykowa przygotowana jest
także dla amatorów rowerów górskich. Fragment
Drawieńskiego parku Narodowego położony jest w
półncno-zachodniej części województwa. Jego
całkowita powierzchnia wynosi 11 tys. ha; Na rzece
Drawie istnieje niezwykle atrakcyjny szlak kajakowy
od Czaplinka do ujścia Noteci.
PARKI KRAJOBRAZOWE
Sierakowski Park Krajobrazowy położony jest w
zachodniej części województwa, w Kotlinie
Gorzowskiej. Wyróżnia się malowniczym krajobrazem
polodowcowym z około 60 jeziorami. Lasy zajmują 1/3
powierzchni (w północnej części – lasy Puszczy
Noteckiej, głównie bory sosnowe, w południowej
części – lasy bukowe i mieszane). Bardzo ciekawe są
rezerwaty „Czaple Wyspy”, „Buki nad jeziorem
Lutomskim”, „Cegliniec”, „Mszar nad Jeziorem Mnich”.
Park cechuje się nagromadzeniem wielu cennych
zabytków. W wielu miejscowościach znajdują się
obiekty sakralne. Znaczącą wartość kulturową
posiadają także liczne parki dworskie, występujące
często w zespołach dworsko-parkowych. Najbardziej
znanym jest park w Sierakowie użytkowany przez
Poznańskie Stado Ogierów.
Park Krajobrazowy Dolina Baryczy leży w
południowo-zachodniej części województwa
wielkopolskiego oraz w województwie Dolnośląskim w
Kotlinie Milickiej i Żmigrodzkiej. Ochroną objęte są
„Stawy Milickie” o powierzchni 66 km2 w województwie
dolnośląskim oraz zróżnicowana szata roślinna (m.in.
torfowiska, lasy łęgowe, grądy, olsy i łąki). Na
stawach bytuje ponad 200 gatunków ptaków, z których
większość stanowią gatunki lęgowe. Do
najcenniejszych obiektów zabytkowych należą
XIX-wieczny pałac myśliwski w Antoninie oraz zespoły
sakralne w Odolanowie, Sośni i Bogdaju.
Pszczewski Park Krajobrazowy o powierzchni 12 tys.
ha położony jest w zachodniej części województwa
wielkopolskiego oraz w województwie lubuskim. Przez
teren parku przebiega 13 szlaków pieszych w tym
Międzynarodowy Szlak Pieszy (EDSPE-11). Ponadto
występują drogi i trasy rowerowe oraz kajakowe. Na
rzece Obrze oraz jeziorach rynnowych organizowane są
spływy kajakowe.
Przemęcki Park Krajobrazowy obejmuje powierzchnię 21
tys. ha, leży w południowo-zachodniej części regionu
na Pojezierzu Sławskim i Krzywińskim. Cechuje się
malowniczym i urozmaiconym krajobrazem polodowcowym
z licznymi jeziorami (24 o ogólnej powierzchni 1,4
tys. ha) oraz obniżeniami kanałów Obry. Obszar Parku
przecinają szlaki turystyczne piesze (2), rowerowe
oraz szlak kajakowy, tzw. konwaliowy.
Powidzki Park Krajobrazowy położony jest we
wschodniej części województwa wielkopolskiego na
Pojezierzu Gnieźnieńskim. Powierzchnia jego wynosi
około 25 tys. ha. Celem ochrony jest bardzo
urozmaicona rzeźba terenu z rozwiniętą siecią rynien
i jezior polodowcowych (z których największym w
regionie jest Jez. Powidzkie – około 1,2 tys. ha),
bogate zbiorowiska roślinne i fauna, wartości
historyczno-pamiątkowe. Atrakcją parku są rzadko
spotykane już wiatraki – koźlaki (w Budzisławiu
Kościelnym i Ostrowiu – Rusinie). Przez teren Parku
przebiegają szlaki turystyczne: 4 piesze, wodny –
kanał Gopło-Ostrowo o długości 41 km i kolejowy
(sobotnio-niedzielny, obsługiwany przez zabytkową
kolejkę wąskotorową) z Anastazewa do Gniezna o
długości
38 km.
Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka położony jest na
północny-wschód od Poznania, na Pojezierzu
Gnieźnieńskim. Powierzchnia parku wynosi około 10
tys. ha. Puszcza reprezentuje największy kompleks
leśny środkowej Wielkopolski o wybitnych walorach
przyrodniczych, krajobrazowych, historycznych i
naukowo-dydaktycznych. Na terenie Puszczy znajduje
się 20 większych jezior otoczonych lasami, z których
dwa są rezerwatami („Jezioro Czarne” i „Jezioro
Pławno”). W parku znajduje się 16 szlaków
turystycznych. Na uwagę zasługują szlaki: Dziewicza
Góra – Okoniec i Owińska – Tuczno.
Parki Krajobrazowe związane z doliną Warty
reprezentują:
- Nadwarciański Park Krajobrazowy leży w centralnej
części województwa, w Dolinie Konińskiej.
Powierzchnia jego wynosi 13 tys. ha. W granicach
parku znalazł się najcenniejszy przyrodniczo odcinek
Pradoliny Warty z urozmaiconą rzeźbą, starorzeczami
i wydmami. Dolinę Środkowej Warty zaliczono do grupy
siedmiu najcenniejszych w kraju ostoi ptaków.
Nadwarciański Park Krajobrazowy jako centrum doliny
jest obszarem o europejskiej randze ornitologicznej.
Gniazduje tu około 150 gatunków ptaków (67 %
gatunków lęgnących się w Polsce). Do szczególnie
cennych należą gatunki takie jak: rożeniec,
płaskonos, krwawodziób oraz gatunki bardzo rzadkie:
zausznik, bąk, bączek, gęgawa, cyranka, kropiatka,
czajka, batalion. Wyjątkowo bogata jest także
awifauna przelotna – blaszkodziobe (gęsi i kaczki)
oraz siewkowce.
- Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy o
powierzchni około 16 tys. ha
leży w centralnej części województwa; część północna
parku – na Równinie Wrzesińskiej, część środkowa – w
Kotlinie Śremskiej, którą przepływa Warta, część
południowa – na Wale Żerkowskim. W pradolinie Warty
i w dolinie jej dopływu Lutyni występują liczne
starorzecza, które łącznie ze stawami w okolicy
Miłosławia są ostoją ptaków wodnych i błotnych;
bytują tu m.in. czapla siwa, łabędź niemy, różne
gatunki kaczek, łyska, zimorodek.
- Rogaliński Park Krajobrazowy położony jest na
południe od Poznania, w dolinie Warty. Zajmuje on
powierzchnie 13 tys. ha. Ochroną objęto największe w
Europie skupisko dębów szypułkowych oraz bogatą
rzeźbę terenu ze starorzeczami. Park słynie z wielu
budowli zabytkowych oraz malowniczych założeń
parkowo-pałacowych. Najbardziej znany jest
rokokowo-klasycystyczny pałac w Rogalinie z
otaczającym go zabytkowym parkiem francuskim i
angielskim ze starymi dębami (w pałacu mieści się
Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu).
Do najmniejszych parków krajobrazowych należą:
- Lednicki Park Krajobrazowy leży na pojezierzu
Gnieźnieńskim; powierzchnia jego wynosi około 8 tys.
ha. Celem ochrony jest rynnowe Jezioro Lednica oraz
położone w jego otoczeniu cenne stanowiska
archeologiczne sięgające okresu neolitu, w tym grody
w Ledniczce, Moraczewie i Imiołkach.
- We wsi Dziekanowice stworzono Wielkopolski Park
Etnograficzny z około 50 obiektami wiejskiego
budownictwa drewnianego z XVIII i XIX wieku (chaty,
budynki inwentarskie, wiatraki). Na terenie parku
znajduje się również Muzeum Pierwszych Piastów z
największym w Polsce zbiorem wczesnośredniowiecznych
militariów.
Przez Park przechodzi szlak Piastowski łączący
miejscowości związane z początkami polskiej
państwowości (Poznań – Ostrów Lednicki – Gniezno –
Trzemeszno – Strzelno – Kruszwica – Biskupin).
Park Krajobrazowy Promno położony jest około 20 km
na wschód od Poznania, na Pojezierzu Gnieźnieńskim.
Powierzchnia obejmuje 2 tys. ha. Polodowcowy
krajobraz morenowy urozmaicony jest pagórkami,
małymi jeziorami, zagłębiami ze zmeliorowanymi
torfowiskami. Lasy zajmują pond 60 % powierzchni; w
części zachodniej i północnej przeważa sosna, w
części południowo-zachodniej drzewa liściaste: grab,
dąb szypułkowy, klon zwyczajny, jawor, klon polny,
jesion, brzoza. Atrakcją turystyczną Parku są
niezbyt uciążliwe do pokonania piesze i rowerowe
szlaki turystyczne (szlaki piesze: Promno – Wagowo,
Promno – Pobiedziska; szlak rowerowy Poznań –
Pobiedziska). Północną granicą Parku przebiega trasa
Szlaku Piastowskiego prowadząca przez miejscowości
związane z początkami państwowości polskiej.
CZYNNY WYPOCZYNEK W
WIELKOPOLSCE
Bogactwo środowiska przyrodniczego i kulturowego
umożliwia uprawianie różnych form wypoczynku
czynnego. Województwo wielkopolskie dysponuje też
bogatą bazą sportową w postaci licznych stadionów,
boisk, hal i sal sportowych, obiektów sportów
wodnych, pływalni i kręgielni. Dla sportów wodnych
wykorzystywane są głównie największe jeziora
(Powidzkie, Zbąszyńskie, Skorzęcińskie, Chrzypskie,
Dominickie), choć nie tylko, (czego przykładem mogą
być jeziora Kierskie, Rogoźno i Jezioro Miejskie w
Chodzieży), a także sztuczne zbiorniki wodne
(„Malta” i „Rusałka” w Poznaniu, „Zalew Jastrowski”
na Gwdzie, zalew na rzece Ciemnej koło Gołuchowa, „Szałe”
na Pokrzywnicy). Narciarstwo nizinne uprawiane może
być głównie w okolicach Czarnkowa, Mosiny,
Chodzieży, Miasteczka Krajeńskiego, Osiecznej oraz w
pasie Wzgórz Ostrzeszowskich. Dla uprawiania
turystyki przygotowane są ciekawe trasy, atrakcyjne
nie tylko przyrodniczo i krajobrazowo, ale również
kulturowo, ponieważ dziedzictwo kulturowe
Wielkopolski – kolebki państwowości polskiej i
polskiego kościoła – jest wyjątkowo bogate:
- trasy piesze: na obszarze województwa wyznaczonych
jest 60 szlaków o łącznej długości 3 tys. km, a do
najciekawszych należą szlaki turystyczne
Wielkopolskiego Parku Narodowego oraz parków
krajobrazowych: Puszczy Zielonki, Sierakowskiego i
Promno;
- trasy rowerowe: 1) europejska – z Frankfurtu nad
Odrą do Poznania i dalej szlakiem Piastowskim, 2)
transwojewódzka – Śmiełów – Gołuchów – Kalisz i
dalej na południe w stronę Śląska;
- trasy samochodowe: jest około 20 tras, z których
najbardziej znany jest tzw. „Szlak Piastowski” z
Poznania przez Lednicę, Gniezno, Trzemeszno,
Strzelno i Kruszwicę do Biskupina;
- trasy wodne – kajakowe: jest około 20 tras o
łącznej długości 1,2 tys. km, a do najbardziej
atrakcyjnych zalicza się tzw. „Szlak Konwaliowy” na
jeziorach Przemęckich oraz szlaki na rzekach:
Drawie, Gwdzie, Wełnie
i Prośnie.
Wielkopolska znana jest z hodowli koni rasowych.
Najsłyniejsze stadniny i ośrodki jeździeckie
znajdują się w Racocie, Iwnie, Sierakowie, Pępowie,
Posadowie, na „Woli” w Poznaniu; obecnie powstaje w
Jaszkowie. Prócz tego zakładane są liczne małe
ośrodki jeździeckie umożliwiające również spędzenie
ciekawych wakacji w połączeniu z niekwalifikowanym
sportem. Z występowaniem większych kompleksów
leśnych związane są atrakcyjne tereny łowieckie;
znajdują się ona głównie w Puszczy Noteckiej,
Puszczy Zielonce, w okolicach Czerniejewa,
Chodzieży, Krotoszyna i Jarocina.
PAŁACE I DWORY W WIELKOPOLSCE
Do najciekawszych należą zamki w Kórniku,
Gołuchowie, Szamotułach i Rydzynie. Interesująca
jest stara zabudowa Rydzyny — miasta uznanego w
całości za zabytek. Wśród licznych pałaców wymienić
można m.in. usytuowane w Rogalinie, Śmiełowie,
Dobrzycy, Zakrzewie, Gołuchowie, Czerniejewie,
Kobylnikach, Pawłowicach, Tucznie, Antoninie,
Arcugowie. Większość obiektów zabytkowych w
Wielkopolsce została pieczołowicie odrestaurowana.
Dziś mieszczą się tu cenne kolekcje muzealne,
organizowane są plenery malarskie, filmowe i
telewizyjne. Powstają w nich często ośrodki
hotelowo-konferencyjne z ciekawą, szeroką ofertą
rekreacyjną. Do ciekawych obiektów zabytkowych
należą też zespoły starej zabudowy małych miast —
nawet z XVII wieku — z autentycznym, dawnym układem
ulic.
BAZA SPORTOWA W
Wielkopolsce
Szczególnie wyróżnia się baza sportowa Poznania.
Niemal w centrum miasta zagospodarowano dla celów
rekreacyjnych Jezioro Maltańskie. Dużą jego atrakcją
jest tor regatowy o światowych parametrach oraz
usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie stok
narciarski ze sztuczną nawierzchnią, przystosowany
do całorocznej eksploatacji. Poza podstawowymi
obiektami w Poznaniu znajduje się też tor wyścigów
samochodowych i konnych, stadion hokeja na trawie ze
sztuczną nawierzchnią oraz sala widowiskowo-sportowa
„Arena”. W pobliżu Poznania, w Sierosławiu, działa
profesjonalne centrum tenisowe. Jest ono zarazem
ośrodkiem kształcenia młodych talentów. Do
ważniejszych ośrodków należy też Leszno. Znajduje
się tu nowoczesna kryta pływalnia, imponująca
architekturą i kompleksowością usług
rehabilitacyjno-rekreacyjnych.Leszno szczyci się
największym w Europie lotniskiem szybowcowym,
słynącym z międzynarodowych zawodów w tej
dyscyplinie.
Data publikacji: 03.11.2004 |
